تشريح المسائل * مبحث سوّم از مباحث صيغهء افعل و هيئت امر در رابطهء با چه موضوعى است ؟ در رابطهء با جمله‌هاى خبريّه‌اى است كه در مقام طلب و انشاء استعمال مىشوند فى المثل : از امام عليه السّلام سؤال مىشود كه : شخصى فلان جزء و يا فلان شرط را در نماز رعايت نكرده است ، وظيفه‌اش چيست ؟ امام عليه السّلام مىفرمايد : يعيد . اين فعل يك فعل مضارع است كه اخبار از حال يا آينده مىباشد ، و لكن مراد از اين كلام در اينجا اين است كه اين شخص بايد عملش را اعاده كند . به عبارت ديگر : امام عليه السّلام با نفس اين كلام انشاء طلب نموده است . * با توجّه به مقدمه فوق مراد از ( هل الجمل الخبرية التى تستعمل فى مقام الطالب و البعث . . . ) چيست ؟ طرح يك سؤال است مبنى بر اينكه آيا اين جملاتى كه به صورت خبريّه هستند و در مقام بعث و طلب قرار گرفته‌اند مثل صيغهء افعل ، ظهور در معناى وجوب دارند يا نه ؟ فى المثل : - خداى تعالى مىفرمايد : لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا . « 1 » - و يا مىفرمايد : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ . « 2 » - و يا در روايات ، به ويژه اخبارى كه در باب عبادات وارد شده است ، گاهى به جاى صيغهء افعل از فعل مضارع استفاده شده است ، فى المثل : 1 - شخصى جنب مىشود و يا به بدن ميّت دست مىزند ، امام عليه السّلام در پاسخ به سؤال او مىفرمايد : يغتسل . 2 - و يا سائلى از امام عليه السّلام مىپرسد كه من نمازم را با فلان كيفيت خواندم ، آيا نماز من صحيح است يا نه ؟ - امام عليه السّلام در پاسخ به جاى استفاده از هيئت افعل و صيغهء امر ، فعل مضارع به كار برده مىفرمايد ، تعيد صلاتك ، يعنى نمازت را اعاده مىكنى . و هكذا در ساير موارد نيز گاهى فرموده‌اند : يغتسل ، يتوضّأ ، يحجّ و . . . * غرض از اولا ، لتعدّد المجازات فيها و ليس الوجوب بأقواها . . . ) چيست ؟

--> ( 1 ) . آل عمران / 97 . ( 2 ) . بقره / 183 .